ΕΜΜΗΝΟΣ ΚΥΚΛΟΣ
Όλα όσα θέλετε να γνωρίζετε και μας ρωτήσατε για τα βασικά χαρακτηριστικά του έμμηνου κύκλου
Η παρακολούθηση του έμμηνου κύκλου είναι πολύ σημαντική, καθώς διάφορα μη φυσιολογικά χαρακτηριστικά ενδέχεται να συσχετίζονται με παθολογικές καταστάσεις, οι οποίες θα μπορούσαν να επηρεάσουν το αναπαραγωγικό δυναμικό. Για αυτό τον λόγο κάθε γυναίκα πρέπει να είναι σε θέση να αξιολογεί τα χαρακτηριστικά αυτά, ώστε να αναζητήσει έγκαιρα τις κατάλληλες συμβουλές εάν κάτι την ανησυχήσει αναφορικά με την ομαλότητα του κύκλου της.
Παρά το γεγονός πως οι περισσότερες γυναίκες σήμερα γνωρίζουν τη σημασία της παρακολούθησης του κύκλου τους, πολλές φορές δεν είναι σε θέση να διακρίνουν μία φυσιολογική από μία μη-φυσιολογική κατάσταση. Αυτό οφείλεται κυρίως στο γεγονός πως τα χαρακτηριστικά του κύκλου διαφέρουν σημαντικά μεταξύ των γυναικών, αλλά μπορούν να παρουσιάζουν και εναλλαγές κατά την διάρκεια της αναπαραγωγικής ζωής της ίδιας γυναίκας.
Ο Δρ. Δημητρόπουλος και η ομάδα του βρίσκονται εδώ για να σας βοηθήσουν να απαντήσετε σε ερωτήματα που πιθανώς σας έχουν δημιουργηθεί, αναφορικά με το ποια είναι εκείνα τα χαρακτηριστικά του έμμηνου κύκλου που πρέπει να εξετάζονται προκειμένου να ελέγχεται η φυσιολογική λειτουργικότητά του και πότε πρέπει να αναζητηθεί ιατρική βοήθεια.
Τα βασικά χαρακτηριστικά του έμμηνου κύκλου τα οποία είναι ενδεικτικά της φυσιολογικής λειτουργικότητάς του και τα οποία πρέπει να ελέγχουμε είναι:
1. Η διάρκεια του έμμηνου κύκλου, δηλαδή ο χρόνος που διαμεσολαβεί από την έναρξη της περιόδου έως και την έλευση της επόμενης. Ως πρώτη ημέρα του κύκλου πρέπει να θεωρείται η ημέρα έλευσης της περιόδου ή πιο απλά η πρώτη ημέρα της αιμορραγίας.
2. Οι διακυμάνσεις στην διάρκεια μεταξύ διαδοχικών κύκλων
3. Η διάρκεια της εμμήνου ρύσεως, δηλαδή της περιόδου
4. Η ποσότητα αίματος που αποβάλλεται κατά την περίοδο
5. Και τα επίπεδα πόνου κατά την περίοδο
Ωστόσο, πριν αναλύσουμε τις παραμέτρους αυτές πρέπει να τονιστεί πως τα χαρακτηριστικά του έμμηνου κύκλου για κάθε γυναίκα είναι μοναδικά και πως οι αποκλίσεις από αυτό που περιγράφεται ως “φυσιολογικό χαρακτηριστικό” δεν είναι κατά ανάγκη παθολογικές.
Αυτό που φαίνεται πως έχει μεγάλη σημασία για την κάθε γυναίκα είναι να παρακολουθεί τη σταθερότητα των χαρακτηριστικών των κύκλων της, καθώς οι αποκλίσεις από αυτό που η εκάστοτε γυναίκα θεωρεί ως “φυσιολογικό” είναι αυτές που πρέπει να αναφέρονται.
Διάρκεια έμμηνου κύκλου
Η μέση διάρκεια ενός τυπικού κύκλου είναι οι 28 ημέρες, ενώ η διάρκεια του έμμηνου κύκλου μεταξύ των γυναικών συνήθως κυμαίνεται από 25-30 ημέρες. Γενικά έμμηνοι κύκλοι διάρκειας από 21 έως και 35 ημέρες θεωρούνται φυσιολογικοί.
Σύμφωνα με το Εθνικό Σύστημα Υγείας της Αμερικής (NIH), το φαινόμενο όπου οι κύκλοι έχουν διάρκεια μικρότερη των 21 ημερών ονομάζεται πολυμηνόρροια, ενώ το φαινόμενο όπου οι κύκλοι έχουν διάρκεια μεγαλύτερη από 35 ημέρες ονομάζεται ολιγομηνόρροια. Και στις δύο περιπτώσεις συστήνεται η αναφορά και η παρακολούθηση του φαινομένου από μαιευτήρα-γυναικολόγο προκειμένου να αποκλειστεί η πιθανότητα κάποιας παθολογίας, ειδικά όταν τα φαινόμενα αυτά εμφανιστούν ξαφνικά.
Ένα από τα βασικά χαρακτηριστικά της ομαλής λειτουργικότητας του έμμηνου κύκλου είναι η σταθερότητά του, δηλαδή να μην υπάρχουν σημαντικές αποκλίσεις στην διάρκεια μεταξύ διαδοχικών κύκλων.
Στο γενικό πληθυσμό αναπαραγωγικής ηλικίας παρατηρούνται αποκλίσεις της τάξεως των 2 – 3 ημερών, οι οποίες είναι συνηθισμένες και δεν πρέπει να εμπνέουν λόγους ανησυχίας. Οι αποκλίσεις αυτές οφείλονται κυρίως σε διακυμάνσεις της διάρκειας της πρώτης φάσης του κύκλου (ωοθυλακική φάση), καθώς, υπό φυσιολογικές συνθήκες, η δεύτερη φάση (ωχρινική φάση) είναι σχετικά σταθερή και έχει διάρκεια 14 ημέρες.
Ωστόσο, διακυμάνσεις στη διάρκεια μεταξύ διαδοχικών κύκλων οι οποίες ξεπερνούν τις 7 – 9 ημέρες θα πρέπει να αναφέρονται, ειδικά εάν το φαινόμενο αυτό εμφανίζεται ξαφνικά σε μία γυναίκα, η οποία μέχρι πρότινος παρουσίαζε σταθερούς κύκλους.
Συνήθως αστάθεια του κύκλου εμφανίζουν οι γυναίκες κατά την εφηβεία και ειδικά στους πρώτους κύκλους μετά την εμμηναρχή, όπως καλείται η έλευση της πρώτης περιόδου. Επίσης έντονα φαινόμενα μη-φυσιολογικής κυκλικότητας παρατηρούνται και κατά την περι-εμμηνόπαυση και όσο η γυναίκα προσεγγίζει την εμμηνόπαυση η αστάθεια αυτή γίνεται ακόμα πιο έντονη.
Γενικά η αστάθεια του κύκλου αποτελεί συχνά ένδειξη “κρυφής” παθολογίας στο αναπαραγωγικό και στο ενδοκρινολογικό σύστημα και για αυτό πρέπει να παρακολουθείται. Ωστόσο, και πολλοί άλλοι παράγοντες μπορούν να επηρεάσουν σημαντικά την σταθερότητα του κύκλου, όπως είναι έντονη σωματική άσκηση σε συνδυασμό με ελαττωμένη πρόσληψη τροφής και δημιουργία αρνητικού ενεργειακού ισοζυγίου, το έντονο ψυχοσωματικό stress, η παχυσαρκία, η μη ισορροπημένη διατροφή, η λήψη συγκεκριμένων φαρμάκων και γενικά παράγοντες που σχετίζονται με την ποιότητα ζωής (life–style).
Πέρα από την διάρκεια και την σταθερότητα του κύκλου, σημαντικό χαρακτηριστικό της φυσιολογικής λειτουργικότητας του έμμηνου κύκλου είναι και η διάρκεια της εμμήνου ρήσεως, δηλαδή της καταμήνιας αιμορραγίας.
Στον γενικό πληθυσμό η διάρκεια της αιμορραγίας κυμαίνεται από 4 – 6 ημέρες, όπου τις πρώτες μέρες είναι συνήθως έντονη και τις τελευταίες πιο ήπια. Γενικά, αιμορραγικά φαινόμενα διάρκειας μικρότερης των 2 ημερών και μεγαλύτερης των 8 ημερών πρέπει να παρακολουθούνται.
Η φυσιολογική ποσότητα αίματος που αποβάλλεται κατά την έμμηνο ρύση κυμαίνεται από 30 – 60 ml και συνήθως δεν δημιουργεί προβλήματα πέρα από ατονία, κακουχία και αδιαθεσία.
Όταν η ποσότητα αίματος ξεπερνά τα 80 ml, τότε η αιμορραγία θεωρείται έντονη και η κατάσταση αυτή ονομάζεται μηνορραγία. Εάν και μία γυναίκα μπορεί να βιώσει φαινόμενα μηνορραγίας κατά την διάρκεια της ζωής της, η συνεχής εμφάνιση του φαινομένου, ειδικά όταν αυτό ξεκινά αιφνίδια και έχει διάρκεια, θα πρέπει να διερευνάται, καθώς είναι ένδειξη υποκρύπτουσας παθολογίας.
Επιπρόσθετα, είναι σημαντική η αντιμετώπιση του αιτίου πρόκλησης, καθώς τα έντονα αιμορραγικά επεισόδια μπορούν να θέσουν σε κίνδυνο την υγεία και σε αυτές τις περιπτώσεις μπορεί να απαιτηθεί άμεση ιατρική παρέμβαση.
Ο ακριβής προσδιορισμός της ποσότητας του αίματος που αποβάλλεται είναι δύσκολος και για αυτό το λόγο είναι κυρίως εμπειρικός. Γενικά ασυνήθιστης διάρκειας ή/και έντασης αιμορραγικά φαινόμενα τα οποία δυσχεραίνουν ή καθιστούν αδύνατη την καθημερινή δραστηριότητα θα πρέπει να αναφέρονται και να διερευνώνται, ενώ σε περιπτώσεις όπου παρατηρηθούν λιποθυμικά επεισόδια, ταχυκαρδία, δυσκολία στην αναπνοή και άλλα συμπτώματα που οφείλονται στην μεγάλη απώλεια αίματος, θα πρέπει να προσφερθεί άμεση ιατρική φροντίδα. Επιπρόσθετα, η παρατήρηση αίματος ασυνήθιστης υφής (μεγάλα κομμάτια-πήγματα) ή χρώματος πρέπει να αναφέρονται στον γυναικολόγο.
Είναι γνωστό πως κατά την έμμηνο ρύση οι γυναίκες βιώνουν διαφορετικά επίπεδα πόνου. Κάποιες βιώνουν ήπιο πόνο που μοιάζει με κράμπες στην κοιλιά και σε γενικές γραμμές δεν επηρεάζεται η καθημερινότητά τους, ενώ κάποιες άλλες βιώνουν πιο έντονα φαινόμενα πόνου, τα οποία πολλές φορές για να γίνουν ανεκτά απαιτείται η λήψη φαρμακευτικής αγωγής. Επομένως, ο καθορισμός του “πόνου” είναι δύσκολος και υποκειμενικός.
Γενικά αναζήτηση ιατρικής βοήθειας συνιστάται όταν μία γυναίκα βιώνει ξαφνικά, ασυνήθιστα για αυτήν επίπεδα πόνου κατά την έμμηνο ρύση, τα οποία καθιστούν αδύνατη την καθημερινή φυσική της δραστηριότητα και τα οποία παραμένουν και δεν υποχωρούν ακόμα και με τη λήψη φαρμακευτικής αγωγής. Πολλές φορές τα συμπτώματα αυτά συνοδεύονται και από άλλα όπως είναι η ναυτία, οι έμετοι, η διάρροια, ο ισχυρός πονοκέφαλος και η έντονη κατάπτωση. Συνήθως φαινόμενα δυσμηνόρροιας, ειδικά όταν αυτά ξεκινούν ξαφνικά και έχουν διάρκεια, υποδηλώνουν φλεγμονώδη νόσο στην πύελο, ενδομητρίωση, αλλά και παθολογίες της μήτρας, όπως είναι τα ινομυώματα και οι συμφύσεις.
Για τους λόγους αυτούς είναι σημαντικό μία γυναίκα που αντιμετωπίζει δυσμηνόρροια να απευθύνεται σε ειδικό μαιευτήρα-γυναικολόγο προκειμένου να λάβει κατάλληλες συμβουλές για το πώς να διαχειριστεί αποτελεσματικά και με ασφάλεια αυτή την επώδυνη κατάσταση που δυσκολεύει πολύ την καθημερινότητά της και επιβαρύνει τη ψυχολογία της, αλλά και για να αναζητήσει τα πιθανά αίτια που “κρύβονται” πίσω από την δυσμηνόρροια, τα οποία μπορούν να επηρεάσουν την υγεία και την γονιμότητά της.
